Đề tài NCKH cấp viện

Chính sách quản lý giá trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu tại một số nước đang chuyển đổi: Trường hợp nghiên cứu ở Việt Nam

17/12/2013 - 2783 lượt xem

Tóm tắt đề tài

1. Tên đề tài: Chính sách quản lý giá trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu tại một nước đang chuyển đổi: trường hợp nghiên cứu Việt Nam.

- Cấp quản lý: Cấp Viện

- Cơ quan chủ quản: Bộ Kế hoạch và Đầu tư

- Cơ quan quản lý: Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

2. Chủ nhiệm đề tài: CN. Đỗ Trọng Hưng, ban Nghiên cứu Thể chế kinh tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.

3. Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là: Xây dựng những định hướng kiến nghị về quản lý giá trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu trên cơ sở phân tích thực trạng quản lý giá trong thời gian qua và vận dụng những lý luận có liên quan.

4. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:  Đề tài tập trung phân tích chính sách quản lý giá xăng dầu ở Việt Nam, vì đây là một trong những mặt hàng trọng điểm quốc gia có tác động lan tỏa đối với nền kinh tế và là thị trường có tính cạnh tranh thấp, giá cả chịu sự tác động rất lớn của giá xăng dầu thế giới, lợi ích của các tập đoàn kinh doanh trong nước và một phần nào đó vẫn còn phụ thuộc vào ý chí của nhà nước.

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

+ Về không gian: đề tài nghiên cứu cơ chế quản lý giá trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam

+ Về thời gian: Từ năm 2000 cho đến năm 2012. Đây là giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi mô hình kinh tế mới từ kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự điều tiết của nhà nước và là thời điểm cho thấy những thay đổi trên phạm vi rộng lớn các cơ chế, chính sách nhằm thích nghi với điều kiện kinh tế mới bắt đầu có những tác động lên đời sống kinh tế - xã hội.

+ Về nội dung: phân tích, đánh giá các công cụ, biện pháp được Nhà nước sử dụng để giám sát, quản lý giá trong thị trường xăng dầu.

- Cách tiếp cận của đề tài:

Trước hết, để xác định rõ vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước đối với nền kinh tế và qua đó là tác động của Nhà nước đối với giá cả thị trường, đề tài sẽ tiến hành nghiên cứu lý thuyết chuyển đổi nền kinh tế từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tiếp đó, đề tài cũng nghiên cứu lý luận về cạnh tranh và lý luận về các hình thái thị trường, đặc biệt là những thị trường cạnh tranh không hoàn hảo để hiểu rõ bản chất sự hình thành giá cả trong từng thị trường cũng như hành vi, cách ứng xử của các chủ thể tham gia thị trường để từ đó có những kiến nghị chính sách đúng đắn. Thêm vào đó, nhóm nghiên cứu cũng tiến hành tìm hiểu một số lý luận về thất bại thị trường và thất bại của nhà nước để nhìn nhận và chỉ ra được gốc rễ nguyên nhân của vấn đề đang tồn tại và là cơ sở để đưa ra các giải pháp phù hợp. Ngoài ra, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập ngày một sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và trên thế giới, bất kỳ một công cụ, hành vi, chính sách nào can thiệp vào nền kinh tế cũng phải phù hợp với những nguyên tắc chung của hội nhập kinh tế quốc tế.  Bởi vậy, việc nghiên cứu thêm lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế cũng là rất cần thiết để có thể đưa ra những nhận định sâu, sát hơn liệu cơ chế quản lý giá hiện hành đã thực sự phù hợp với thông lệ quốc tế hay chưa.

- Phương pháp nghiên cứu:

Một số phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong quá trình xây dựng đề tài:

+ Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu thứ cấp;

+ Phương pháp phân tích, thống kê;

+ Phương pháp chuyên gia.

5. Kết quả nghiên cứu đạt được:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, các kết quả nghiên cứu của đề tài trình bày thành 3 chương:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận chung về giá cả và chính sách quản lý giá của Nhà nước

Chương 2. Thực trạng chính sách quản lý giá trong thị trường kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến nay và kinh nghiệm quản lý giá xăng dầu ở một số nước.

Chương 3.  Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách quản lý giá.

6. Đề tài đã được hội đồng nghiệm thu năm 2013

7. Báo cáo của đề tài được lưu tại: Thư viện Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.